BANJA LUKA – „Budžetska transparentnost na lokalnom nivou ima ključan značaj jer omogućava efikasnije, odgovornije i inkluzivnije upravljanje javnim sredstvima. Nažalost, rezultati sprovedenog istraživanja pokazuju da je nivo budžetske transparentnosti jedinica lokalne samouprave u Bosni i Hercegovini na niskom nivou, te je u budžetske procese neophodno aktivnije uključiti predstavnike civilnog društva, medije i druge zainteresirane strane, i istovremeno osigurati dovoljno visok nivo informisanosti o budžetskim procesima“ – naglasio je Vladislav Jakovljević, jedan od organizatora okruglog stola „Koliko su otvoreni lokalni budžeti u Bosni i Hercegovini i kako ih učiniti transparentnijim“, koji je održan u Banjaluci.
Ovaj okrugli sto je jedna od aktivnosti koju realizuje Centar za istraživačko novinarstvo (CIN) sa partnerskim organizacijama „Futura“ iz Mostara i Centar za istraživanja i studije – GEA iz Banje Luke u okviru projekta LENS – Jačanje kapaciteta organizacija civilnog društva za monitoring javnih budžeta koji finansira Evropska unija. Cilj ovog projekta je doprinijeti borbi protiv korupcije kroz podizanje nivoa praćenja budžetske potrošnje i korištenja javnih sredstava na lokalnom nivou, uz aktivno učešće civilnog društva.
Tokom prvog dijela okruglog stola predstavljeno je sveobuhvatno istraživanje o budžetskoj transparentnosti jedinica lokalne samouprave u Bosni i Hercegovini, koje po prvi puta obuhvata sve jedinice lokalne samouprave u našoj zemlji. U nastavku događaja gradovi Bihać i Gradiška su predstavili svoje dobre prakse u kreiranju uslova za postizanje visokog nivoa transparentnosti trošenja javnih sredstava a opština Petrovac-Drinić jer prezentovala izazove sa kojima se suočavaju manje i nerazvijene jedinice lokalne samouprave u ovom procesu.
Bojan Ćulibrk, samostalni stručni saradnik za opšte i upravne poslove, privredu i preduzetništvo, javne nabavke i ljudske resurse opštine Petrovac-Drinić naglašava koliko je važan aspekt budžetske transprentnosti i učešće svih zainteresiranih strana u budžetskom procesu na lokalnom nivou.
„Transparentnost budžeta podrazumijeva da građani imaju pravovremene, tačne i razumljive informacije o tome kako se prikupljaju i troše javna sredstva. Ipak, u manjim lokalnim zajednicama ostvarivanje tog principa nailazi na niz prepreka: Ograničeni kapaciteti administracije, tehnička i infrastrukturna ograničenja, slaba kultura učešća građana, politički uticaji, percepcija da transparentnost nije prioritet. Da bi se ovi izazovi prevazišli potrebno je ulagati u kapacitete lokalne administracije, razvijati digitalne alate, na primjer jednostavne budžetske portale, podizati svijest građana i uvesti obavezu uvođenja ključnih budžetskih dokumenata, u jednostavnom, lako razumljivom formatu”, istakao je Bojan Ćulibrk.
„Ako posmatramo rezultate ovog sveobuhvatnog istraživanja, vidjećemo da je prosječan broj bodova evidentiran tokom istraživanja za sve posmatrane jedinice lokalne samouprave iznosio 32,81, od maksimalno mogućih 75 bodova, što je značajno ispod 50% na skali uspjeha. Takođe, kada se uzme u obzir da su rezultati globalnog istraživanja o otvorenosti budžeta za Bosnu i Hercegovinu za 2023. godinu imali indeks od svega 28, evidentno je da je neophodno raditi na povećanju nivoa budžetske transparentnosti“, navedeno je u izvještaju budžetske transparentnosti jedinica lokalne samouprave u Bosni i Hercegovini. Esad ŠABANAGIĆ